¬dsÉÓÁNRPÈíÁV 

DF¡µçy»R½ª«sVV xmsxmsöVµj¶©«sVxqsVÌÁ xmsLiÈÁÌÁNRPV NUPÈÁNSÌÁV µ³y©«sùxmso gjiLiÇÁÌÁ xmsLiÈÁÌÁNRPLiÛÉÁ FsNRPV䪫s AbPryòLiVV. NS¬s \lLi»R½VÌÁLiµR¶LRiW ryª«sVWz¤¦¦¦NRPLigS ¬sªyLRißá ¿RÁLRiùÌÁV ¿Á[xmsÉíØÖÁ. xmsxmsöVµj¶©«sVxqsVÌÁV ¬sÌÁ*¿Á[¸R¶VV©«sxmso²R¶V NRPW²y NUPÈÁNSÌÁ ËØLji©«s xms²R¶NRPVLi²y ÇØúgRi»R½òÌÁV ¼d½xqsVN][ªyÖÁ.

Top

NSLi²R¶ª«sVV»]ÌÁV¿RÁV |msLiNRPVlLiNRPäxmsoLRigRiVÌÁV : úÊÁWNRP£qs \¿Á®©s¬s=£qs, úÊÁWNRP£qs ´j¶¹¸¶WúËÜ[ª«sW úÊÁWNRP£qs aRP©«sgRi xmsLiÈÁ ÍÜ[ 15 aS»R½Li ©«sxtísQLi ÕdÁÉÓÁÍÞ= ª«sÌÁ©«s NRPÌÁVgRiV»R½VLiµj¶. B%s NS¸R¶VÌÁÍÜ[¬s gjiLiÇÁÌÁ©«sV ¼½¬s®ªs[ryòLiVV. A²R¶ xmsoLRiVgRiVÌÁV úgRiV²ýR¶©«sV gjiLiÇÁÌÁ%dsVµR¶ |ms²R¶V»yLiVV. ÍØLS*ÌÁV gjiLiÇÁ\|ms F~LRi©«sV ¼½LiÉØLiVV. »R½LS*»R½ xmspùFyµR¶aRP gjiLiÇÁÌÁ ÍÜ[xmsÌÁ ÇÁLRiVgRiV»R½VLiµj¶. xmspùFyµR¶aRP©«sVLi²T¶ ª«sÀÁè©«s |msµôR¶xmsoLRiVgRiV, gjiLiÇÁÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. ÇÁÙ\ÛÍÁc AgRixqísV ®©sÌÁÍýÜ[ ¬sÌÁ* ¿Á[zqs ª«so©«sõ gjiLiÇÁÌÁÍÜ[ ÕdÁÉÓÁÍÞ= AbPLiÀÁ ©«sxtísQxmsLRiVryòLiVV. gjiLiÇÁÌÁ©«sV @xmsöV²R¶xmsöV²R¶W FsLi²R¶ÍÜ[ FsLi²R¶ ÛËÁÈíÁVÈÁ µy*LS ÕdÁÉÓÁÍÞ= ©«sV »R½gæjiLi¿RÁª«s¿RÁVè.

Top

NRPÈÁ*L`iø @úg][ÉÓÁ£qs Bzms=ÍØ©±s, @. Fnýyª«sWøúÉØ, @.\ÛËÁN][¬sNS, @.|qsÛÇÁÈÁª±sV, @. zqsö¬s|mnsLS) Agrotis ipsilon (Adult) Cutworm larva µk¶¬s ÍØLS*ÌÁV ˳ÏÁW%sV\|ms©«s ª«so©«sõ NSLi²R¶ª«sVV @²R¶VgRiV ˳ØgRiª«sVVÌÁ©«sV N]ª«sVøÌÁ©«sV N]LRiVNRPV»R½VLiÈÁVLiµj¶. C NUPÈÁNRPª«sVV %sLjiÀÁ©«s ®ªsVVNRPä ˳ØgSÌÁ©«sV ˳ÏÁW%sVÍÜ[ª«sÖÁNTP ÍØN]ä¬s F¡LiVV ¼½LiÈÁVLiµj¶. NSLi²R¶ª«sVV ÛÍÁ[µy N]ª«sVøÌÁV ˳ÏÁW%sVÍÜ[ xmsp²T¶è |msÈíÁÊÁ²T¶ ª«soLiÛÉÁ[ C NUPÈÁNSÌÁV ª«so©yõ¸R¶V¬s @LôðRiLi. AÌïÁû©±s (5%) 20-25 NTPÍÜ[/|¤¦¦¦NíSLRiV ¿]xmsöV©«s ¿RÁÖýÁ C NUPÈÁNS¬sõ ¬sªyLjiLi¿RÁª«s¿RÁVè. F~ÌÁLiÍÜ[ LSú¼½®ªs[ÎÏÁÍýÜ[ ÊÁÌÁV÷ÌÁV GLSöÈÁV ¿Á[zqs ªyÉÓÁ¬s ANRPL<jiLiÀÁ ¿RÁLixmsª«s¿RÁVè.

Top

NS¸R¶V»]ÌÁV¿RÁV xmsoLRiVgRiV c {¤¦¦¦ÖÁ¹¸¶Wµ³j¶£qs ALjiøÛÇÁLS ÛÍÁ[µy {¤¦¦¦ÖÁ¹¸¶Wµ³j¶£qs AÛËÁ=ÖÁÉØ Male (left) and Female (right) moths of Helicoverpa armigera H.armigera eggs on chickpea leaves H. armigera feeding on leaves H. armigera feeding on pods Bµj¶ aRP©«sgRi ª«sVLji¸R¶VV NRPLiµj¶ xmsLiÈÁÌÁ©«sV ¼d½úª«sLigS ©«sxtísQxmsLRiVxqsVòLiµj¶. ¬sªyLRißá ¿RÁLRiùÌÁV ryLixqsäQX¼½NRP xmsµôðR¶»R½VÌÁV xmsLiÈÁNRPV NSª«sÌÁzqs©«sLi»R½ FsLRiVª«soÌÁ©«sV ª«sWú»R½®ªs[V ®ªs[¸R¶WÖÁ. %s¼½ò©«s 100 L][ÇÁÙÌÁ »R½LS*»R½ NSLi²R¶ª«sVV bPÅÁLSúgRiª«sVV©«s ª«so©«sõ N]ª«sVøÌÁ©«sV »R½VLiÀÁ ®ªs[¸R¶WÖÁ. ,˳ݼ½NRP xmsµôðR¶»R½VÌÁV C NUPÈÁNRPª«sVV ¹¸¶VVNRPä úgRiV²ýR¶V ª«sVLji¸R¶VV ÍØLS*ÌÁ©«sV xmsLiÈÁ ©«sVLi²T¶ »]ÌÁgjiLiÀÁ ©yaRP©«sLi ¿Á[¸R¶WÖÁ. ¸R¶WLiú¼½NRPxmsµôðR¶»R½VÌÁV FsNRPLSNRPV 4 ÖÁLigSNRPL<RiNRP ÊÁVÈíÁÌÁV©«sV |msÉíÓÁ ª«sVgRi xmsoLRiVgRiVÌÁV ©«sV ¿RÁLizms ®ªs[¸R¶WÖÁ. 5 FsNRPLRiª«sVVÌÁN]NRP ÊÁÌÁV÷©«sV GLSöÈÁV ¿Á[zqs ª«sÀÁè©«s xmsoLRiVgRiVÌÁ©«sV ¿RÁLizms®ªs[¸R¶WÖÁ. ÒÁª«sLRiry¸R¶V©«smsµôðR¶»R½VÌÁV \ÛÉÁQûN][úgSª«sV ú{ms¼½¹¸¶Wxqsª±sV NS¸R¶V»]ÌÁV¿RÁV xmsoLRiVgRiV ¹¸¶VVNRPä úgRiV²ýR¶V©«sV ¼½LiÉØLiVV. FsNRPLSNRPV 20000 \ÛÉÁQûN][úgSª«sW ÒÁª«soÌÁ©«sV ª«sµR¶ÍØÖÁ. ¸R¶VW|qsÌÁÉÜ[Lji¸R¶W \ÛËÁLS¬s, NSlLi=ÖÁ¸R¶W BÍýÜ[ÉØ NS¸R¶V»]ÌÁV¿RÁV xmsoLRiVgRiVÌÁ ÍØLS*ÌÁ©«sV ¼½¬s úÊÁ»R½VNRPV»yLiVV. ËØzqsÌýÁ£qs µ³R¶WLjiLiÛÇÁ®©szqs£qs ©«sV (ËØNíUPLji¸R¶W) ©«sV Dª«s¹¸¶WgjiLi¿RÁª«s¿RÁVè. NPV (\®ªsLRi£qs ©«sV) ªy²R¶ª«s¿RÁVè. ©¯[ª«sVVLji¸R¶V LjiÛÍÁ¸R¶V, ÕdÁ®ªs[Lji¸R¶W ÊÁzqs¸R¶W©«s ÍØLiÉÓÁ bPÖdÁLiúµ³R¶ª«sVVÌÁ©«sV NRPW²R¶ ªy²T¶ ¬sL][µ³j¶Li¿RÁª«s¿RÁVè. NPV 200 LE + 1/2 NTPÍÜ[ ÛËÁÌýÁLi+ 200 %sV.ÖdÁ. aSLi²][%sÉÞ ÛÍÁ[µy ÉÔÁFyÍÞ ©«sV NRPÖÁzms ry¸R¶VLiú»R½ ®ªs[ÎÏÁÍýÜ[ zmsÀÁNSLji ¿Á[¸R¶WÖÁ.

Top

¿ÁµR¶ÌÁV ( I®²¶LiÉÜ[ ÈÁLjiø£qs IÛËÁxqs£qs ÛÍÁ[µy \®ªsVúN][ÈÁLjiø£qs IÛËÁzqs) B%s ˳ÏÁW%sVÍÜ[ ¬sª«szqsryòLiVV. xmsLiÇØËÞ, x¤¦¦¦LSù©y, LSÇÁróy©±s, D»R½òLRiúxms®µ¶[a`P LSuíyûÌÁÍÜ[¬s BxqsVNRP ˳ÏÁW%sVÍÜ[ xmsLi²T¶Li¿RÁV aRP©«sgRi xmsLiÈÁÍÜ[ FsNRPV䪫s ¿ÁµR¶ÌÁV NRP¬szmsxqsVòLiÉØLiVV. %s¼½ò©«s ®ªsLiÈÁ®©s[ ˳ÏÁW%sVÍÜ[ ª«so©«sõ ¿ÁµR¶ÌÁV %s»R½ò©yÌÁ©«sV ª«sVLji¸R¶VV ®ªsVVÌÁNRPÌÁ©«sV ¼½¬s®ªs[ryòLiVV. ¬dsÉÓÁ FsµôR¶²T¶ ª«so©«sõxmsöV²R¶V B%s ®ªsVV»R½òLi ®ªsVVNRPäÌÁ©«sV AbPLiÀÁ ¼½LiÉØLiVV. ¿ÁµR¶ÌÁV AbPLiÀÁ©«s ®ªsVVNRPäÌÁ©«sV {msNTP¾»½[ ˳ÏÁW%sVÍÜ[ ¿ÁµR¶ÌÁV NRP¬szmsryòLiVV. C ®ªsVVNRPäÌÁ©«sV xqsVÌÁ˳ÏÁLigS {msNRPª«s¿RÁVè. ¿ÁµR¶ÌÁV xmsÉíÓÁ©«s ®ªsVVNRPäÌÁV ®©sª«sVøµj¶gS FsLi²T¶F¡LiVV ¿RÁ¬sF¡»yLiVV

Top

aRP©«sgRi©«sV AbPLi¿RÁV %s%sµ³R¶ LRiNSÌÁ NUPÈÁNSÌÁV ª«sVLji¸R¶VV ©«sxtísQ xmsLRi¿RÁV %sµ³y©«sª«sVV NUPÈÁNRPLi }msLRiV aS{qsòQû¸R¶V ©yª«sVLi NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV ©«sxtísQLi NRPÌÁVgRiÛÇÁ[¸R¶VV %sµ³y©«sª«sVV DxmsLji»R½ÌÁª«sVV N][úÉÜ[g][©«s£qs úgS£qs ¥¦¦¦xmsL`i úNRPª«sVª«sVV : ALó][QxmísLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: @úNRP²T¶®µ¶[ \ÛÉÁQûNTPxmísLRi£qs ÛÍÁ[»R½ ANRPVÌÁV, xmsouyöÌÁV ª«sVLji¸R¶VV NS¸R¶VÌÁ©«sV ËýØLi¿`Á ¼½LiÈÁVLiµj¶. ÀÁ©«sõ %sV²R¶»R½ ANTP=¸R¶W ª«sÍØN`P= zqsÉØLjiNS úNRPª«sVª«sVV : ALó][QxmísLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: @úNRP²T¶®µ¶[ \ÛÉÁQûNTPxmísLRi£qs ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶ ANRPVxms¿RÁè¬s F~gSNRPV %sV²R¶»R½ @úÉØNí][ª«sWLSöé úNTP©«sVùÛÍÁ[ÈÁ úNRPª«sVª«sVV : ALó][QxmísLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: @úNRP²T¶®µ¶[ \ÛÉÁQûNTPxmísLRi£qs ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. %sV²R¶»R½ HúzmsF¡ZNP%sV£qs @ÌÁúNTP£qs úNRPª«sVª«sVV : ALó][QxmísLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: @úNRP²T¶®µ¶[ \ÛÉÁQûNTPxmísLRi£qs ÛÍÁ[»R½ ANRPVÌÁ©«sV, NSLi²R¶ª«sVV N]©«sÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. ZNPÈÁ©íy£ms= FsLRiVÛËÁ|qs©±s= úNRPª«sVª«sVV : ALó][QxmísLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: @úNRP²T¶®µ¶[ \ÛÉÁQûNTPxmísLRi£qs ÛÍÁ[»R½ ANRPVÌÁ©«sV, NSLi²R¶ª«sVV, N]ª«sVøÌÁ N]©«sÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. HÍØxms£qs zqsª«sVVÍØúÉÓÁN`P= úNRPª«sVª«sVV : ALó][QxmísLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: @úNRP²T¶®µ¶[ \ÛÉÁQûNTPxmísLRi£qs ÛÍÁ[»R½ ANRPVÌÁ©«sV ª«sVLji¸R¶VV xmsoxtsQöª«sVVÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. @úN][\ÛÉÁÌÁ£qs x¤¦¦¦LiÊÁL<ji¸R¶W©«s£qs úNRPª«sVª«sVV : ALó][QxmísLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: @úNRP²T¶®µ¶[ \ÛÉÁQûNTPxmísLRi£qs ANRPVÌÁ©«sV ª«sVLji¸R¶VV xmsouyöÌÁ©«sV ¼½LiÉØLiVV. zqsLíS NSLiµ³yúNTP£qs zqsÉØLjiNS úNRPª«sVª«sVV : ALó][QxmísLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: @úNRP²T¶®µ¶[ \ÛÉÁQûNTPxmísLRi£qs ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÉØLiVV. NUP¿RÁVLSÎÏÁ§þ ÌÁ¹¸¶WúgjiÌýÁ£qs \ÛËÁª«sWNRPVùÛÍÁ[ÈÁ£qs NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: úgjiÖýÁ®²¶[ @Õ³Áª«sXµôðj¶ ¿ÁLiµR¶V»R½V©«sõ NS¸R¶VÌÁ©«sV ª«sVLji¸R¶VV %s»R½ò©«sª«sVV©«sV ¼½LiÉØLiVV. úgjiÌýÁ£qs NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: úgjiÖýÁ®²¶[ ®ªsVVÌÁNRPÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. ¿ÁµR¶ÌÁV ²]LiÉÜ[ÈÁLjiø£qs úNRPª«sVLi Hr¡xmísLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: ÈÁLRiøÉÓÁ®²¶[ »R½ÖýÁ ®ªs[LRiV©«sV ©yaRP©«sLi ¿Á[xqsVòLiµj¶ ©«sÌýÁ }ms©«sVÊÁLiNRP @zmns©±s úNSNTP=ª¯[LS úNRPª«sVL :i|¤¦¦¦%sVxmísLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : Fszmns²T¶®²¶[ ÛÍÁ[»R½ ANRPVÌÁV, xmsouyöÌÁV, NSLi²R¶ª«sVV ª«sVLji¸R¶VV NS¸R¶VÌÁ ©«sVLi²T¶ LRixqsLi {msÌÁVè»yLiVV. }ms©«sV ÊÁLiNRP @úNTP ´][ \|qsxmns©±s \|msxqsª±sV úNRPª«sVL :i|¤¦¦¦%sVxmísLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : Fszmns²T¶®²¶[ NSLi²R¶ª«sVV, N]ª«sVøÌÁ N]©«sÌÁ©«sVLi²T¶, xmsouyöÌÁV ª«sVLji¸R¶VV NS¸R¶VÌÁ©«sVLi²T¶ LRixqsLi {msÌÁVè»yLiVV. zmsLi²T¶ ©«sÌýÁVÌÁV |mnsLjizqs¸R¶W©y %sLæSÉÜ[ NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: NSNTP=®²¶[ ANRPVÌÁ©«sVLi²T¶ LRixqsLi {msÌÁVè»yLiVV. LRixqsLi {msÛÍÁ[è ©«sÌýÁVÌÁV úZNP©¯[ztsQ¸R¶W®²¶£qs FyÖÁ²T¶|mnsL`i NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV:%sVLji®²¶[ LRixqsLi {msÌÁVè»R½VLiµj¶ ª«sVVÎÏÁþ ©«sÌýÁVÌÁV \ÛÉÁQû|qsLiúÈÁ£qs \ÛËÁNRPÌÁL`i NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: ®ªsVLiúÛËÁ[zqs®²¶[ LRixqsLi {msÌÁVè»yLiVV. úgki{qs NRPÉÞ ª«sL`iø @úg][ÉÓÁ£qs LiVVzms=ÍØ©±s NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ®ªsVV»R½òLi ®ªsVVNRPä©«sV ÛÍÁ[µy N]ª«sVøÌÁ N]©«sÌÁ©«sV, ANRPVÌÁ©«sV N]LjiNTP ¼½LiÈÁVLiµj¶. NRPÉÞ ª«sL`iø Aúg][ÉÓÁ£qs xmnýsª«sýVúÉØ NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS NSLi²R¶ª«sVV ª«sVLji¸R¶VV N]©«sÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. @úg][ÉÓÁ£qs \ÛËÁN][ÉÓÁ¬sNS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS NSLi²R¶ª«sVV ª«sVLji¸R¶VV N]ª«sVøÌÁ©«sV N]LjiNTP ¼½LiÉØLiVV. ¸R¶VWN][= zqsö¬s|mnsLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ®ªsVVNRPä @²R¶VgRiV˳ØgRiª«sVV©«sV N]LjiNTP ¼½LiÈÁVLiµj¶. >¸R¶VWN][= |qsÛÇÁÈÁª±sV NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS NSLi²R¶ª«sVV @²R¶VgRiV ˳ØgRiª«sVV©«sV N]LRiVNRPV»R½VLiµj¶. ALkiø ª«sL`iø %sV´j¶ª«sWø |qsª«slLi[ÉØ NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ªsVVNRPä©«sV N]LjiNTP ª«sVLji¸R¶VV ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. úgki©±s ÖdÁ£mns NSÈÁL`i zmsÌýÁL`i @ÇØÑÁ¸R¶W LRiVúÕÁZNP©±s= NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV ª«sVLji¸R¶VV NS¸R¶VÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. |qs%sVÌÁWxmsL`i AÉÜ[úgRiFny \®©súgjizqsgSõ NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV ª«sVLji¸R¶VV ®ªsVV»R½òª«sVV NS¸R¶VÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. |qs%sVÌÁWxmsL`i xmýsozqs¸R¶W ILji¿yÛÍÁ=£qs NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV, ®ªsVV»R½òLi NS¸R¶VÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. xmýsozqs¸R¶W zqslgi[õÉØ NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV, NS¸R¶VÌÁ©«sV ¼½LiÉØLiVV. \ZNPQQû©¯[ ²T¶NTP=£qs ¿yÍÞ \|qsÉÓÁ£qs NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁV ª«sVLji¸R¶VV xmsouyöÌÁ©«sV ¼½LiÉØLiVV. F~gSNRPV ÌÁ®µô¶ xmsoLRiVgRiV r¡öµ][xmísLS ÖÁÈÁVùLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÉØLiVV r¡ö²][xmísLS FsNTP*gS* NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÉØLiVV NS¸R¶V»]ÌÁV¿RÁV xmsoLRiVgRiV |¤¦¦¦ÖÁN][ª«sLSö ALjiøÛÇÁLS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁV, NS¸R¶VÌÁ©«sV, xmsouyöÌÁ©«sV ª«sVLji¸R¶VV gjiLiÇÁÌÁ©«sV ¼½LiÉØLiVV. |¤¦¦¦ÖÁN][ª«sLSö @xqsVÍíØ NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV, xmsouyöÌÁ©«sV ª«sVLji¸R¶VV NS¸R¶VÌÁ ©«sV ¼½LiÉØLiVV. ©yNíTP²`¶ g]LigRi×Á xmsoLRiVgRiV Lji¸R¶Wzqs¸R¶W |¤¦¦¦Lýji¸R¶W NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. ANRPVxms¿RÁè µk¶xmsxmso xmsoLRiVgRiV FsLiÉÓÁNSLji=¸R¶W BúL][LSÈÁ NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. ALkiø ª«sL`iø zqsLjiöé£qs ÍÜlLiLiVV NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ©yNíTP®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. NS¸R¶V»]ÌÁV¿RÁV xmsoLRiVgRiV FsÉÓÁFsÍýØ ÑÁLiZNP®©sÍýØ NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : zmnszqsÉÓÁ®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS NS¸R¶VÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶ zmns g`i ª«sW»`½ NSú²y NSÛÉÁÍýØ NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : zmnszqsÉÓÁ®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ¬sÌÁ*¿Á[zqs©«s gjiLiÇÁÌÁ©«sV AbPxqsVòLiµj¶. ¬dsÖÁ LRiLigRiV {qs»yN][NRP ÀÁÌÁVNRP ÍØLizms®²¶£qs ËÜ[¹¸¶VÉÓÁNRP£qs NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : \ÛÍÁ{qs¬s®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS xmsouyöÌÁ©«sV, ®ªsVVgæRiÌÁ©«sV ª«sVLji¸R¶VV NS¸R¶VÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. ÕdÁ¥¦¦¦L`i g]LigRi×Á xmsoLRiVgRiV ²R¶¸R¶WúNTPzqs¸R¶W AÕýÁNS* NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ALjiäÉÓÁ®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶ g]LigRiÎÏÁxmsoLRiVgRiV úNTP¸R¶WÉÜ[©¯[ÈÁ£qs gSLiÑÁ£qs NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ALjiäÉÓÁ®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶ ANRPV ª«sVV²R¶»R½ xmsoLRiVgRiV ÍØLiúF¡{qsª«sW BLi²T¶ZNP[ÌÁW NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: \|msLSÖÁ®²¶[ úNRPª«sVLi : ÛÍÁzms²y|mísLS ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶ NSLi²R¶ª«sVV »]ÌÁV¿RÁV xmsoLRiVgRiV Izmns%sV¸R¶W zqs|qsLjiª¯[LS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : Aúg][\®ªsVÑÁ®²¶[ úNRPª«sVLi : ²T¶|mísLS NSLi²R¶ª«sVV©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶ ANRPV »]ÌÁV¿RÁV xmsoLRiVgRiV úN]ª«sVÉÜ[ ª«sVV¸R¶W ¥¦¦¦LíjiN][LS NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : Aúg][\®ªsVÑÁ®²¶[ úNRPª«sVLi : ²T¶|mísLS ANRPVÌÁ©«sV »]ÌÁVxqsWò xqs»R½»R½x¤¦¦¦Lji»y¬sõ >¼½LiÈÁW F¡»R½VLiµj¶. >ANRPV »]ÌÁV¿RÁV >xmsoLRiVgRiV \|mnsÉÜ[\®ªsVÇØ @LíjiN][%sV£qs NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : Aúg][\®ªsVÑÁ®²¶[ úNRPª«sVLi : ²T¶|mísLS ANRPVÌÁ©«sV »]ÖÁÀÁ xms¿RÁè¬s xx¤¦¦¦Lji»R½ xmsµyLôðS¬sõ ¼½LiÈÁVLiµj¶ gRiÑÁ¸R¶W ª«sVVNRPVä xmsoLRiVgRiV Éجs%sVNRP£qs BLi²T¶NRP£qs NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : NRPVLRiVäÖÁ¹¸¶W¬s®²¶[ úNRPª«sVLi : N][ÖÁ¹¸¶WxmísLS ®ªsVVÌÁNRPäÌÁ©«sV ©yaRP©«sLi ¿Á[xqsVòLiµj¶. ª«sVVNRPVä xmsoLRiVgRiV \ÛÉÁÍÜ[Fn¡ÖÁ£qs ÊÁÍØLïji NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : NRPVLRiVäÖÁ¹¸¶W¬s®²¶[ úNRPª«sVLi : N][ÖÁ¹¸¶WxmísLS ÛÍÁ[»R½ N]ª«sVøÌÁ©«sV gkiNRPV»R½VLiµj¶. ®ªs[LRiV xmsoLRiVgRiV NRP©±s aRPLigji¬s¸R¶W >NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV: ®ªsVÍØLiµ³j¶®²¶[ ®ªs[LýRi©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. >|msLiNRPV xmsoLRiVgRiVÌÁV @ÌÁN][Fn¡LS Fn¡%sNSÖÁ£qs >NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : \ZNPQQûr¡®ªsVÌÁ®²¶[ ANRPVÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶ \ZNPQQûr¡®ªsVÖÁ²`¶ |msLiNRPV xmsoLRiVgRiV ÌÁV|msL][²R¶£qs NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : \ZNPQQûr¡®ªsVÌÁ®²¶[ ®ªsVVÌÁNRPä©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶ ®©s[ÌÁÍÜ[¬s |msLiNRPV xmsoLRiVgRiV g][©¯[|qsxmnsÌÁª±sV FsÍØLilgi[ÈÁª±sV NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ÛÉÁ®©súÕÁ¹¸¶W¬s®²¶[ ®ªs[LýRi©«sV ª«sVLji¸R¶VV ÛÍÁ[»R½ NSLi²R¶ª«sVV©«sV > ¼½LiÈÁVLiµj¶. g][©¯[|qsxmnsÌÁª±sV ²T¶ú|msxqsª±sV NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ÛÉÁ®©súÕÁ¹¸¶W¬s®²¶[ ®ªs[LýRi©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. g][©¯[|qsxmnsÌÁª±sV ²yL][=úgS©¯[xqsª±sV NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : ÛÉÁ®©súÕÁ¹¸¶W¬s®²¶[ NSLi²R¶ª«sVV ª«sVLji¸R¶VV ®ªs[LýRi©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. úÊÁWNTP²`¶= NSÍÜ[r¡úÊÁWNRP£qs \¿Á®©s¬s=£qs NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : úÊÁWNTP®²¶[ ¬sÌÁ* ¿Á[¸R¶VÊÁ²T¶©«s gjiLiÇÁÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. NSÍÜ[r¡ úÊÁWNRP£qs ª«sWNRPVùÛÍÁ[ÈÁ£qs NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : úÊÁWNTP®²¶[ ¬sÌÁ* ¿Á[¸R¶VÊÁ²T¶©«s gjiLiÇÁÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶. NSÍÜ[r¡úÊÁWNRP£qs }mnszqs¹¸¶WÖÁ NRPVÈÁVLiÊÁª«sVV : úÊÁWNTP®²¶[ ¬sÌÁ* ¿Á[¸R¶VÊÁ²T¶©«s gjiLiÇÁÌÁ©«sV ¼½LiÈÁVLiµj¶.

Top

qsª«sVúgRixqsxqsùLRiORPQßá (IPM) NRPÌÁèLRiÍÞ xmsµôðR¶¼½: »]LiµR¶LRigS %s»R½ò²R¶Li %s»R½VòµR¶WLRiLi FsNRPV䪫s ª«soLi²yÖÁ. lLiLi²R¶V ª«sLRiVxqsÌÁ ª«sVµ³R¶ù 45 |qsLi.%dsV. ª«soLi²T¶ INRP ¿RÁµR¶LRixmso %dsVÈÁLRiVNRPV 50c80 ®ªsVVNRPäÌÁVLi²yÖÁ. AªyÌÁV, g][µ³R¶Vª«sV, ËØLýki, ÖÁ©±s {qs²`¶, aSxmnýsª«sL`i, ÇÜ©«sõÌÁ»][ aRP©«sgRiÌÁ©«sV @Li»R½LRi xmsLiÈÁgS ®ªs[¸R¶WÖÁ. %s¾»½[òª«sVV©«sVxmso F~Íجsõ ÍÜ[»R½VgS µR¶V¬sõ NUPÈÁNSÌÁ úgRiV²ýR¶©«sV xmspùFy µR¶aRPÌÁ©«sV ©yaRP©«sLi ¿Á[¸R¶WÖÁ. ®ªs[xqs%sÍÜ[ ÍÜ[»R½VgS µR¶V©«sõ²R¶Li ª«sÌÁ©«s ˳ÏÁW%sVÍÜ[¬s NUPÈÁNSÌÁV, úgRiV²ýR¶V, xmspùFyÌÁV \|msNTP ª«sÀÁè FsLi²R¶ÍÜ[ FsLi²T¶ ÛÍÁ[µy ªyÉÓÁ aRPú»R½Vª«soÌÁNRPV NRP©«sxms²T¶ ¿RÁ¬sF¡»yLiVV. @Ní][ÊÁL`i lLiLi²R¶ª«s xmsORPQLiÍÜ[ aRP©«sgRi xmsLiÈÁ©«sV %s»yòÖÁ. ©«sª«sLiÊÁLRiVÍÜ[ ª«sWú»R½Li %s»R½òLSµR¶V. aRP©«sgRi©«sV AªyÌÁV ÛÍÁ[µy ÖÁ©±s {qs²`¶ »][ %sVúaRPª«sV xmsLiÈÁgS ®ªs[zqs NS¸R¶V»]ÌÁV¿RÁV xmsoLRiVgRiV AbPLi¿RÁNRPVLi²y ¿Á[¸R¶Vª«s¿RÁVè. G130, C124ÍØLiÉÓÁ aRP©«sgRi LRiNRPª«sVVÌÁV NS¸R¶V»]ÌÁV¿RÁV xmsoLRiVgRiV©«sV »R½ÈíÁVN]©«sgRiÌÁª«so. ¸R¶WLiú¼½NRP xmsµôðR¶»R½VÌÁV ÖÁLigSL<RiNRP ÊÁVÈíÁÌÁ©«sV F~ÌÁLiÍÜ[ ª«soLi¿RÁ²R¶Li ª«sÌÁ©«s ª«sVgRixmsoLRiVgRiVÌÁ ÇÁ©y˳ة«sV gRiª«sV¬sLi¿RÁª«s¿RÁVè. ª«sWLjiècGúxmsÍÞ ®©sÌÁÍýÜ[ ÊÁVÈíÁNRPV 5c6 ª«sVgRi xmsoLRiVgRiVÌÁV ª«soLiÛÉÁ[ ¬sªyLRißá ¿RÁLRiùÌÁV ¿Á[xmsÉíØÖÁ. LSú¼½ ®ªs[ÎÏÁÍýÜ[ F~ÍØÍýÜ[ ÊÁÌÁV÷ÌÁV GLSöÈÁV ¿Á[zqs xmsoLRiVgRiVÌÁ©«sV ANRPL<jiLiÀÁ ¿RÁLixmsª«s¿RÁVè. ®ªs[xmsLi gjiLiÇÁÌÁ©«sVLi²T¶ ¼d½zqs©«s ©«sW®©s (5%) NRPW²y ªy²R¶ª«s¿RÁVè. xmsLiÈÁ %dsVµR¶ ª«so©«sõ ÍØLS*ÌÁ©«sV, |msµôR¶ xmsoLRiVgRiVÌÁ©«sV ¿Á[¼½»][ GLji ®ªs[zqs ¿RÁLizms®ªs[¸R¶WÖÁ. ÒÁª«sLRiry¸R¶V©yÌÁV ªy²R¶²R¶Li > Pupa of Apanteles (wasp) parasite Helicoverpa armigera Pupa of campoletis chlorideae, a parasitoid of Helicoverpa armigera H. armigera larva effected by NPV xqsª«sVúgRi xqsxqsùLRiORPQßá ª«sÌÁ©«s Dxms¹¸¶WgSÌÁV gSÖÁ, ¬dsLRiV ª«sVLji¸R¶VV ˳ÏÁW%sV µy*LS NUPÈÁNRP©ybP©«sVÌÁV ªy»yª«sLRißجsõ NSÌÁVxtsQù xmsLRi¿RÁNRPVLi²y ª«sVLji¸R¶VV A¥¦¦¦LRixmso g]ÌÁVxqsVÍÜ[ úxms®ªs[bPLi¿RÁ¬sª«s*NRPVLi²y ¬sªyLjiLi¿RÁª«s¿RÁVè. úxmsÇÁÌÁ AL][gSù¬sõ NSFy²R¶ª«s¿RÁVè. úgS%dsVßá úFyLi»yÌÁNRPV C xmsµôðR¶¼½ xqsLjigæS xqsLjiF¡»R½VLiµj¶. LRiry¸R¶V©«s NUPÈÁNRP ©ybP©«sVÌÁ ªy²R¶NRPLi »R½gæjiLi¿RÁ²R¶Liª«sÌÁ©«s µj¶gRiVÊÁ²R¶VÌÁ ©yßáù»R½ /|msLjigji FsgRiVª«sV»R½VÌÁ©«sV |msLi¿RÁª«s¿RÁVè. µk¶¬s µy*LS Dxms¹¸¶WgRiNRPLRi\®ªsV©«s (®ªs[VÌÁV ¿Á[¸R¶VV) NUPÈÁNRPª«sVVÌÁ©«sV NSFy²R¶VN][ª«s¿RÁVè. C xmsµôðR¶¼½ FyÉÓÁLi¿RÁVÈÁª«sÌÁ©«s NUPÈÁNSÌÁV NUPÈÁNRP©ybP©«sVÌÁNRPV ¬sL][µ³R¶NRP aRPNTPò¬s AFyµj¶Li¿RÁVN][NRPVLi²y ¿Á[¸R¶Vª«s¿RÁVè. Bµj¶ ÍØ˳ÏÁµy¸R¶VNRP\®ªsV©«s ª«sVLji¸R¶VV xqsVÌÁ˳ÏÁLigS A¿RÁLjiLi¿RÁgRiÌÁ xmsµôðR¶¼½ Bµj¶ ÒÁª«s Aª«sLRißá xqsª«sV»R½VÌÁù»R½©«sV NSFy²R¶V»R½VLiµj¶. LRiry¸R¶V©«s xmsµôðR¶»R½VÌÁV Ný][Lji\|msLjiFny£qs (20EC) 3ÖdÁÈÁLýRiV ÛÍÁ[µy ÖÁLi®²¶[©±s (20EC) 4ÖdÁÈÁLýRiV |¤¦¦¦NíSLRiV xmsLiÈÁNRPV zmsÀÁNSLji ¿Á[zqs NUPÈÁNSÌÁ©«sV @Lji NRPÈíÁ ª«s¿RÁVè. 0.07% FsLi²][xqsÍØö驱s 35EC1 ÖdÁÈÁLRiV/|¤¦¦¦NíSLRiV xmsLiÈÁNRPV zmsÀÁNSLji ¿Á[zqs NS¸R¶V»]ÌÁV¿RÁV xmsoLRiVgRiV ª«sVLji¸R¶VV |qs%sVÌÁWxmsL`i ©«sV @LjiNRPÈíÁª«s¿RÁVè.

Top